Równolegle system bardzo szybko nabierał skali. Z danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że do końca czerwca 2026 roku konsumenci zwrócili już 2,3 mld opakowań, a w całym kraju działało 64 tys. punktów zwrotu, w tym 14 tys. automatów kaucyjnych.

Co istotne, 87% wszystkich zwrotów było realizowanych właśnie za ich pośrednictwem, co potwierdza, że automaty stały się podstawowym kanałem korzystania z systemu. Rosnąca liczba zwrotów i rozwijająca się infrastruktura pokazują, że po początkowym okresie wdrożeniowym system wszedł w fazę dynamicznego wzrostu, wpisując się w codzienne nawyki konsumentów.

To dobry moment, aby oddzielić emocje od faktów. Każdy nowy system o ogólnokrajowej skali wymaga czasu na osiągnięcie pełnej dojrzałości. Nie inaczej było w przypadku rozwiązań funkcjonujących wcześniej w innych krajach Europy. Pierwsze miesiące służą przede wszystkim budowaniu nowych nawyków konsumentów, rozwijaniu infrastruktury oraz dostrajaniu procesów logistycznych i technologicznych.

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów było przekonanie, że odzyskanie kaucji będzie skomplikowane i uzależnione od zachowania paragonu. W praktyce zwrot odbywa się niezależnie od miejsca zakupu, a sam paragon nie jest wymagany. Równie często pojawiały się obawy, że system będzie działać wyłącznie w największych sieciach handlowych. Tymczasem w jego rozwój aktywnie włączyły się również mniejsze sklepy, które dobrowolnie uruchomiły punkty zbiórki, zwiększając dostępność systemu dla mieszkańców mniejszych miejscowości.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie wyzwania zostały rozwiązane. Początkowy okres funkcjonowania ujawnił, jak istotna jest jakość infrastruktury oraz sprawna współpraca pomiędzy producentami, operatorami, detalistami i dostawcami technologii. Skuteczność systemu zależy bowiem nie tylko od liczby punktów zwrotu, ale również od ich niezawodności, odpowiedniej przepustowości oraz bieżącej synchronizacji z bazami opakowań objętych kaucją. Nawet pojedyncze utrudnienia są szybko zauważane przez użytkowników i wpływają na społeczną ocenę całego rozwiązania – mówi Rafał Staniszewski, Business Development Manager w Envipco Polska.

Niemal rok z systemem kaucyjnym pokazał również, że o jego sukcesie decyduje doświadczenie użytkownika. Konsument oczekuje, że zwrot opakowania będzie szybki, intuicyjny i możliwy przy okazji codziennych zakupów lub innych aktywności. Dlatego znaczenia nabierają kwestie związane z ergonomią punktów zwrotu, dostępnością urządzeń, sprawnym serwisem oraz rozwiązaniami umożliwiającymi zdalne monitorowanie ich pracy.

W debacie publicznej koncentrowano się także na pojedynczych incydentach, podczas gdy dane pokazują szerszy obraz. Rosnąca liczba zwracanych opakowań wskazuje, że konsumenci stopniowo oswajają się z nowym modelem postępowania, a system jest elementem codziennych zakupów. To naturalny proces, który obserwowano wcześniej także na innych europejskich rynkach – dodaje Rafał Staniszewski.

Najważniejszym wnioskiem po niemal roku funkcjonowania systemu jest to, że o jego efektywności nie decydują wyłącznie przepisy ani sama obecność punktów zbiórki. Kluczowe znaczenie ma sprawne połączenie technologii, logistyki i wygody użytkowników. Dopiero współdziałanie wszystkich tych elementów pozwala budować zaufanie do systemu i stopniowo przekształcać jednorazowy obowiązek w trwały nawyk.