Każde zwrócone opakowanie trzeba odebrać, odpowiednio przechować, przetransportować, policzyć i rozliczyć, a następnie skierować do dalszego zagospodarowania. Przy pojedynczej butelce skala tych działań jest niemal niewidoczna. Kiedy jednak przez sklep przechodzą setki lub tysiące opakowań dziennie, system kaucyjny zaczyna być przede wszystkim przedsięwzięciem logistycznym.

Pierwszym wyzwaniem jest organizacja zbiórki w samej placówce. Sklepy różnią się powierzchnią, liczbą klientów, zapleczem magazynowym i wolumenem sprzedawanych napojów. Nie istnieje więc jeden model, który będzie równie efektywny w niewielkim sklepie osiedlowym, supermarkecie i dużym obiekcie handlowym. Automatyzacja może znacząco usprawnić obsługę dużej liczby zwrotów, ale przy mniejszych wolumenach odpowiednio zorganizowana zbiórka manualna również może spełniać swoją funkcję.

Znaczenie ma także przestrzeń. Opakowania, które wcześniej opuszczały sklep razem z klientem, wracają teraz do placówki i pozostają w niej do momentu odbioru. Trzeba znaleźć miejsce na ich przechowywanie, zadbać o porządek i tak zorganizować cały proces, aby nie kolidował z dostawami towaru ani codzienną pracą personelu. Dlatego jednym z kluczowych elementów systemu jest logistyka pierwszej mili, czyli droga opakowania z punktu zbiórki do miejsca, w którym może zostać przygotowane do dalszego zagospodarowania. Częstotliwość odbiorów musi odpowiadać rzeczywistym wolumenom zwrotów. Zbyt rzadkie odbiory oznaczają problem z miejscem, zbyt częste zwiększają liczbę przejazdów i koszty transportu. Znaczenia nabiera planowanie tras, konsolidowanie odbiorów oraz sprawna wymiana informacji między sklepem, operatorem i kolejnymi uczestnikami procesu – mówi Tomasz Studenny, dyrektor ds. sprzedaży w Eco Kaucji, operatorze systemu kaucyjnego.

To pokazuje, dlaczego doświadczenie związane z recyklingiem i gospodarką obiegu zamkniętego ma w systemie kaucyjnym znaczenie wykraczające poza sam odbiór opakowań. Butelka lub puszka nie znika w momencie zwrotu. Przeciwnie, rozpoczyna wtedy drogę przez kolejne etapy logistyki, sortowania, przygotowania surowca i ponownego wykorzystania.

Sprawność systemu zależy nie tylko od liczby automatów czy punktów zbiórki. Równie istotne jest to, czego konsument najczęściej nie widzi. Jak szybko opakowania opuszczają zaplecze sklepu, jak efektywnie są transportowane i czy cały łańcuch pozwala zachować wartość zebranego materiału – dodaje Tomasz Studenny.

System kaucyjny powinien być dla konsumenta możliwie prosty. Żeby jednak taki był, po drugiej stronie musi działać precyzyjnie zaprojektowane zaplecze logistyczne i operacyjne. Tam rozstrzyga się duża część jego rzeczywistej efektywności. Kluczowe znaczenie ma sprawny odbiór zebranych opakowań z punktów zbiórki, ich transport, sortowanie i przygotowanie do dalszego zagospodarowania. Cały proces musi uwzględniać różną skalę i specyfikę placówek handlowych, a także zmieniające się wolumeny zwrotów. Ważna jest również odpowiednia organizacja przepływu danych, która pozwala kontrolować liczbę zebranych opakowań i prawidłowo rozliczać poszczególnych uczestników systemu. Im lepiej te elementy są ze sobą skoordynowane, tym mniej problemów pojawia się w miejscu, w którym konsument styka się z systemem.